Od indywidualizmu do podmiotowości: Relacja z panelu XIV Zjazdu Dużych Rodzin

„Polityka rodzinna w Polsce musi przejść od etapu gaszenia pożarów do budowania trwałych fundamentów, w których rodzina jest traktowana jako podmiot, a nie suma jednostek”. To najważniejszy wniosek z debaty ekspertów, która zgromadziła przedstawicieli rządu, samorządu i świata nauki podczas drugiego dnia XIV Ogólnopolskiego Zjazdu Dużych Rodzin.

Dyskusję poprowadził Łukasz Hardt, a w panelu udział wzięli: Małgorzata Baranowska – wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej, Barbara Socha – doradczyni Prezydenta RP, Joanna Krupska – założycielka i przedstawicielka Związku Dużych Rodzin „Trzy Plus”, prof. Marek Kośny – Główny Ekonomista ZDR 3+, Bartosz Marczuk – ekspert Instytutu Sobieskiego oraz Krzysztof Baranowski – Starosta Lipnowski.

Podmiotowość ekonomiczna rodzin: iloraz podatkowy i emerytury

Jednym z najważniejszych tematów debaty była sytuacja ekonomiczna rodzin wielodzietnych. Bardzo wyraźnie wybrzmiał postulat Związku Dużych Rodzin „Trzy Plus”, że obecny system podatkowy w Polsce pozostaje w dużej mierze „ślepy” na rzeczywiste obciążenia rodzin wychowujących dzieci.

Prof. Marek Kośny podkreślił, że konstrukcja danin publicznych ocenia podatnika przede wszystkim przez pryzmat jego dochodów, pomijając liczbę osób pozostających na utrzymaniu.

– Zupełnie inna jest sytuacja osoby, która zarabia określoną kwotę i utrzymuje wyłącznie siebie, a zupełnie inna, gdy ma na utrzymaniu współmałżonka i na przykład piątkę dzieci – argumentował prof. Kośny, wskazując na konieczność wprowadzenia ilorazu podatkowego.

Istotnym wątkiem były również emerytury. Paneliści zgodzili się, że wychowanie dzieci jest realną pracą na rzecz przyszłości systemu emerytalnego. Bartosz Marczuk zaproponował rozwiązanie polegające na możliwości odpisu podatkowego dzieci pracujących na rzecz rodziców, co symbolicznie i finansowo łączyłoby pokolenia oraz doceniało trud wychowawczy.

Barbara Socha zwróciła natomiast uwagę, że współczesne doktryny ekonomiczne błędnie zakładają zastępowalność pokoleń jako coś oczywistego, nie nagradzając tych, którzy faktycznie zapewniają ciągłość społeczną.

Głosowanie rodzinne – odpowiedź na gerontokrację

Jednym z najbardziej dyskutowanych tematów była propozycja wprowadzenia głosowania rodzinnego (Demen voting).

Bartosz Marczuk wyjaśnił, że w starzejącym się społeczeństwie rodziny wychowujące dzieci tracą wpływ na procesy demokratyczne. Rozwiązanie, w którym rodzice mogliby oddawać głosy w imieniu swoich niepełnoletnich dzieci – po połowie głosu dla każdego z rodziców – dawałoby rodzinom realną siłę polityczną.

Idea ta spotkała się z przychylnym odbiorem większości panelistów. Barbara Socha podkreśliła, że takie rozwiązanie mogłoby być skuteczną odpowiedzią na zjawisko gerontokracji i przywrócić równowagę między interesami różnych pokoleń.

Pegaz Demograficzny i bariery kulturowe

Bartosz Marczuk przedstawił również koncepcję „Pegaza Demograficznego”, opartą na czterech filarach: potrzebach, emocjach, godnym życiu oraz atrakcyjności Polski jako miejsca do zakładania rodziny.

Podkreślił, że obok kwestii mieszkaniowych – w tym postulatu dopłat do 100 tys. zł przy narodzinach trzeciego i kolejnego dziecka – równie ważna jest walka z samotnością oraz odbudowa więzi społecznych.

Joanna Krupska zwróciła uwagę na problem tzw. „mobbingu kulturowego” wobec rodzin wielodzietnych. Rodzice wychowujący liczne potomstwo nadal bywają postrzegani w przestrzeni publicznej czy miejscach pracy jako osoby odstające od społecznej normy.

Podobne stanowisko przedstawił wicemarszałek Krzysztof Bosak, podkreślając konieczność zmiany wizerunku rodziny w mediach i prowadzenia aktywnej polityki wspierającej rodzicielstwo.

Głos samorządu i wsparcie rządowe

Starosta Lipnowski Krzysztof Baranowski pokazał, że skuteczna polityka prorodzinna może być realizowana również na poziomie lokalnym.

Jako przykład wskazał Powiat Lipnowski, który mimo trudnych trendów demograficznych inwestuje w nowoczesne żłobki, rozwija ochronę zdrowia oraz stworzył sprawnie funkcjonujący system transportu publicznego, ograniczający wykluczenie komunikacyjne mieszkańców.

Wiceminister Małgorzata Baranowska przypomniała z kolei o obecnych formach wsparcia rodzin, takich jak program „Aktywny Rodzic” czy rozwój opieki żłobkowej w ramach programu „Maluch+”.

Zapewniła również, że resort rodziny pozostaje otwarty na dialog z innymi ministerstwami w sprawach podatkowych i ekonomicznych istotnych dla rodzin wielodzietnych.

Rodzina silna wartościami

Debatę zamknęła refleksja dotycząca fundamentów życia rodzinnego. Paneliści podkreślali, że lęk przed odpowiedzialnością, który coraz częściej towarzyszy młodym ludziom, można przełamać jedynie poprzez promowanie trwałych wartości i budowanie prestiżu rodziny jako dobra wspólnego.

Jak podsumował moderator Łukasz Hardt:

– Panele Związku Dużych Rodzin mają moc sprawczą. To tutaj rodziła się idea Karty Dużej Rodziny i tutaj rodzą się rozwiązania na nadchodzącą dekadę.